Verimli çalışma olumlu öğrenmenin meydana getirilmesi olayıdır. Verimli çalışma yolları, bireyin zeka, yaş, genel uyarılmışlık hali ve kaygı durumu ile daha önceki öğrenmelerden yapacağı aktarmalarına göre değişmektedir. Bu nedenle kesinleşmiş bir takım yöntemlerin verilmesi doğru olmaz. Burada olumlu öğrenmeyi sağlayacak ipuçları verilecektir. Kullanılacak yöntem ve yöntemler bireysel özelliklere göre ve birey tarafından seçilmektedir.
1. Öğrenilecek malzemenin türü ve özellikleri:
Bu öğrenme olayı ile yakından ilgilidir. Öğrenen kişi, öğrenilecek malzemeyi değiştirmezse de, malzemeyi kolay ya da zor yapan şeylerin ne olduğunu çözümleyebilir. Bunları öğrenme yöntemine uygulayabilir.
Çevresindeki malzemeden kolayca ayırt edilebilen şeyler çabuk öğrenilir, çünkü ayırt edilebilirlik dikkati çeker, dikkati çeken şey kolayca öğrenilir. Okullarda bu durumu öğretmenin göstermesi faydalı olabilir.
Sözel öğrenmelerde öğrenilecek malzemenin hatırlattıkları ne kadar çoksa malzeme o kadar anlamlı demektir. Daha az nesneyi çağrıştıran kelimeye göre daha kolay öğrenilmektedir. Örneğin; "mutfak" kelimesi içinde bulunan pek çok malzemeyi hatırlattığından, daha az malzemeyi anımsatan "merdiven" kelimesinden kolay öğrenilir. Bu olay öğrenmenin olumlu aktarılmasıdır.
Kavramsal benzerlikleri yüksek olan malzemenin öğrenilmesi kolay olmaktadır. Benzerliğin yüksek olması, bir başkası tarafından hatırlanılması ile öğrenmenin gücünün arttığı saptanmıştır. Bunun yanı sıra kavramsal benzerliklerle yapılan öğrenmelerden daha başarılı olduğu saptanmıştır.
2. Alıştırma ve alışkanlıklar meydana getirmesi:
Psikoloji ve fizyoloji bakımından alıştırma bir hareketin tekrar tekrar yapılmasından başka bir şey değildir. İlk kez yapılan bir hareket yavaş ve zordur, oysa alıştırma yoluyla hareketlerde çabukluk ve güven sağlandığı gibi hareketi yaparken çekilen sıkıntıda gittikçe azalır. Eğer alıştırmalar sevilen bir şeyin karşıtı olur ve kişi istenilen davranışları büyük bir titizlikle yaparsa o alışkanlığın meydana gelmesi mümkün değildir. Alışkanlıkları daha çok öğrendiklerimizi aktarma işlerinde kullanırız. Bu yüzden öğrenmede alışkanlıkların önemi büyüktür.
3. Öğrenme biçimlerinin, öğrenilecek malzemenin iyi biçimde öğrenilmesi için yapılacak işlemlerin düzenlenmesi, örgütlenmesi:
- Sonuçlar hakkında bilgi edinmekte öğrenme için önemlidir. Kendisinin ne kadar hatalı ya da hatasız öğrenmeler yaptığı hakkında bilgi edinen öğrenci çabuk öğrenmektedir.
- Okuma ya da anlatma. Tekrar tekrar okumak yerine okumaya ek olarak anlatma yapanların daha verimli öğrenme yaptıkları görülmüştür.
- İnsanların bir kısmı gözle, bir kısmı da kulakla daha iyi öğrenme yapar bu her ne kadar kişinin nasıl okuyup dinlediğine bağlıysa da anlatma ya da ezberden tekrara da yer verilmelidir. Kişinin aktif olması öğrenmelerin verimli olmasını sağlar. Okuma durumunda kişi pasif durumda olacağından öğrenenin verimi düşer.
- Bütün halinde ya da parçalara bölerek öğrenmenin de verimli öğrenmeye katkısı vardır
Çabanın ve zamanın en ekonomik biçimde kullanılmasının ön şartı çalışma saatlerinin bir programa bağlanmasıdır. Düzenli bir çalışma programı yapmak ve bunu uygulamak başlangıçta kişiye zor gelebilir. Ancak böyle bir uygulamanın devamı, belli saatlerde belli işlerin yapılması alışkanlığının kazanılmasını sağlar. Çalışma zamanı gibi çalışma yerinin de belli olması, verimli çalışma için gerekli koşullardan biridir.
Çalışma ve dinlenme sürelerinin uzunluğu yaşa ve konuya bağlı olmakla birlikte ara vererek çalışmanın her zaman tek parça ve daha yoğun çalışmadan daha iyi sonuç verdiği söylenebilir. Uzun ve tek parça çalışma süreleri, ilgi azalması ve yorgunluğa neden olmaktadır. Kısa ve bitirilmiş iş, kişiyi uzun işten daha çok güdüler. Ayrıca, dinlenme süresinde zihin öğrenilen konuyla meşgul olmaya devam eder. Bu da doğru tepkilerin yerleşmesine, buna karşılık yanlış tepkilerin unutulmasına yardım eder. Bu bakımdan, zaman zaman ara vererek çalışma, yoğun çalışmadan daha etkili bir öğrenmeye olanak verir.
